Zmiany w Kodeksie - przepisy przejściowe, ale trwałe

 Według projektu zmian w kodeksie pracy do umów o pracę na czas określony, trwających w dniu wejścia ustawy, które przed tym dniem zostały wypowiedziane stosuje się przepisy nowej ustawy.

Przepis intertemporalny wskazuje, że do umów o pracę zawartych na czas określony trwających w dniu wejścia w życie ustawy stosuje się art. 25 (1) kodeksu pracy w brzmieniu nadanym ustawą jednak do okresu zatrudnienia o którym mowa w tym przepisie wlicza się czas zatrudnienia w oparciu o umowę zawartą na czas określony do dnia wejścia w życie ustawy, a trwająca w tym dniu umowa zawarta na czas określony uważana jest za pierwszą umowę w rozumieniu art. 25 (1).

Okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony a także łączny czas zatrudnienia na podstawie takich umów zawieranych między tymi samymi stronami stosunku pracy nie może przekraczać 33 miesięcy , a łączna liczba umów nie może przekraczać trzech.

W przypadku przekroczenia okresu 33 miesięcy jak również w przypadku zawarcia czwartej umowy – uważa się, iż pracownik jest zatrudniony na podstawie umowy na czas nieokreślony.

W związku z treścią przepisów intertemporalnych w wypowiedziach specjalistów prawa pracy podniesionych został m.in. zarzut działania prawa wstecz. Niezależnie od tego, że zarzut tego rodzaju sam w sobie ma charakter ideologiczny – w tym sensie, że prawo cywilne (stosowane tu poprzez art. 300 kp) dopuszcza działanie wsteczne prawa, to jednak w przypadku wskazanej regulacji nie mamy do czynienia z przypadkiem takiej właśnie regulacji.

Intencja regulacji jest zrozumiała, i sprowadza się do zapobieżeniu nadużyciom ze strony pracodawców. Skoro bowiem umowa o pracę nie wymaga formy szczególnej jest rzeczą oczywistą, że po wejściu w życiu ustawy zmieniającej pojawiłyby się umowy pracę na czas określony zawarte na krótko przed jej wejściem w życie i przewidujące bardzo długi okres obowiązywania.

Innymi słowy – zakładając, że ustawa wejdzie w życie w dniu 1 kwietnia 2015 roku, w braku przepisu intertemporalnego można by założyć, że umowa na czas określony liczący,  na przykład, lat 8, zawarta dnia 31 stycznia 2015 roku obowiązywałaby do 31 stycznia 2023 roku. Co więcej, na tle takiego stanu faktycznego powstałoby nieograniczenie wiele sporów.

Sens wprowadzenia zmian, wynikających przecież ze zobowiązań unijnych Polski oraz z krytyki, jakiej poddano w organa Unii polskie przepisy, zostałby radykalnie podważony.

Zgodnie z powołanym przepisem, w opisanym przypadku, umowa obowiązywać będzie do dnia 30 kwietnia 2018 roku jako umowa na czas określony. Po tej dacie przekształci się w umowę na czas nieokreślony.

Zarzut wstecznego działania przepisu jest zaś o tyle nieuzasadniony, iż według zasady lex retro non agit skutki zdarzeń prawnych jakie miały miejsce pod rządami dawnej ustawy określa się na podstawie dawnej ustawy ale tylko do czasu wejścia w życie nowej ustawy. I tak na przykład wsteczne działanie ustawy miałoby miejsce w takim przypadku, gdyby, na przykład okres wypowiedzenia umowy, przypadający przed datą wejścia nowej ustawy zostałby oceniony według nowej ustawy (na przykład przez przyjęcie dłuższego okresu wypowiedzenia).

Sam fakt, iż pewien stosunek prawny o charakterze ciągłym od pewnego momentu regulowany jest przez nowe prawo nie stanowi przykładu działania prawa wstecz, takie zjawiska można uznać za względnie typowe dla stosunków prawnych o charakterze trwałym.

Wydaje się jednak, że w opisanym tu przypadku nawet gdyby występowały pewne względy teoretyczne przemawiające za ogólnie rozumianą ochroną praw nabytych to w każdym przypadku przeważające znaczenie mają względy o charakterze pragmatycznym. Już obecnie na gruncie stosowania umów o pracę zawartych na czas określony występowało bardzo wiele wątpliwości – łącznie z samą kwestią zasadniczą – a mianowicie, czy prawo zawierania umów na czas określony jest równoznaczne z prawem zawierania tych umów na okres dowolnie długi skoro kodeks sam z siebie nie limitował takiego terminu. 

Michał Tomczak

Zajmuje się zarządzaniem projektami prawniczymi, transakcjami, w tym zwłaszcza nieruchomościowymi; specjalizuje się także w prawie sportowym, w ochronie danych osobowych i w innych specjalistycznych dziedzinach prawa korporacyjnego.

Czytaj dalej...

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry