Kontrakt a działalność

    •  Dominika Latawiec-Chara
  • Komentarze

Fakt powołania do zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej tworzy pomiędzy powołaną osobą a spółką tzw. stosunek korporacyjny. Zazwyczaj, następstwem tego stosunku korporacyjnego jest zawarcie z powołaną do zarządu umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług zarządczych, czyli tzw. kontraktu menedżerskiego. W przypadku, w którym strony decydują się na model współpracy w oparciu o kontrakt menedżerski często nowopowołany członek zarządu decyduje się na rozpoczęcie działalności gospodarczej, by następnie w jej ramach świadczyć usługi na rzecz spółki.

Prowadzenie działalności gospodarczej obejmującej doradztwo oraz usługi zarządcze wciąż budzi wiele kontrowersji, w tym zwłaszcza powstaje wiele wątpliwości co do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym. Wątpliwości te obejmują przede wszystkim pytanie, czy kontrakt menedżerski stanowi samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym. Innym przykładem niejasności, które pojawiły się na tle tego rodzaju umowy było pytanie, czy świadczenie usług na podstawie typowego kontraktu menedżerskiego (będącego umową zawartą na czas określony, zakładającego stałe miesięczne wynagrodzenia, jak również zakaz świadczenia – przez czas trwania tego kontraktu – usług na rzecz podmiotów trzecich) może być uznane za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Ponieważ udzielenie odpowiedzi na ostatnie z ww. pytań determinuje w znacznym stopniu odpowiedź na pierwsze pytanie, jak również uwzględniając, że kwestia była w ostatnim czasie przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego wydaje się uzasadnione rozpoczęcie rozważań od uchylenia tej właśnie wątpliwości.

Jak już wskazano powyżej typowy kontrakt menedżerski charakteryzuje się tym, że jest to umowa zawierana na czas oznaczony, w ramach której członek zarządu zobowiązany jest do osobistego świadczenia usług, za co przysługuje mu stałe miesięczne wynagrodzenie, uniemożliwiająca zazwyczaj podejmowanie na własny rachunek lub z innymi podmiotami – bez uprzedniej zgody spółki – jakiejkolwiek dodatkowej działalności gospodarczej.

W jednej ze spraw, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonując analizy kontraktu menedżerskiego skonstruowanego w sposób wskazany w zdaniu poprzednim uznał, że świadczenie usług na jego podstawie nie może być uznane za wykonywanie działalności gospodarczej, która zgodnie z ustawą o działalności gospodarczej charakteryzuje się następującymi cechami: zarobkowość, zorganizowanie oraz ciągłość. To zaś skutkowało przyjęciem, że kontrakt menedżerski stanowi samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Zacytowany pogląd Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spotkał się z aprobatą Sądu Apelacyjnego, który analizował tę kwestię wobec złożenia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że zobowiązanie się przez członka zarządu do nieprowadzenia działalności gospodarczej stanowi zawężenie oraz ograniczenie niedające się pogodzić z istotą działalności gospodarcze.

Podobnie fakt zawarcia umowy na czas określony uniemożliwia przyznanie tej działalności cechy ciągłości. Wreszcie, nie można uznać, że taka działalność ma charakter zarobkowy. „Zarobkowość” polega bowiem na osiąganiu zysku, który stanowi nadwyżkę przychodów nad stratami. Tymczasem – na podstawie kontraktu menedżerskiego – zarobek wprawdzie jest osiągany, jednak nie w wyniku różnicy między nadwyżką a przychodami, a jedynie z tytułu stałego wynagrodzenia.

Z powyższą interpretacją nie zgodził się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 listopada 2014 roku (sygn. akt I UK 103/14) wskazał on bowiem, że działalność gospodarcza dozwolona jest każdemu i na równych prawach. Jednocześnie ponieważ ustawodawca nie zdefiniował na czym prowadzenie działalności gospodarczej ma polegać, niedopuszczalne jest jej dookreślanie na zasadzie negatywnej, poprzez wprowadzania nieprzewidzianych przez ustawę ograniczeń. Tym samym, jak zaznaczył Sąd Najwyższy nie ma argumentów prawnych umożliwiających uznanie, że świadczenie usług na podstawie jednej umowy i na rzecz jednego podmiotu nie może stanowić prowadzenia działalności gospodarczej.

To zaś prowadzi do wniosku, że skoro świadczenie usług na podstawie kontraktu menedżerskiego może stanowić prowadzenie działalności gospodarczej, to w przypadku prowadzenia działalności, której przedmiot – zgodnie z wpisem w ewidencji – obejmuje doradztwo oraz zarządzanie, kontrakt menedżerski nie stanowi samodzielnej podstawy podlegania ubezpieczeniom społecznym [analogicznie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 grudnia 2008 roku, sygn. akt I UK 138/08]

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry