Sąd Najwyższy na temat noclegu w kabinie – ciąg dalszy

    •  Aleksandra Sypniewska
  • Komentarze

Problematyka noclegu pracowników- kierowców samochodów ciężarowych, na mocy uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 roku, II PZP 1/14 (Biuletyn SN 2014 nr 6, poz. 19), sprowadza się do zasadniczego pytania: czy stworzenie kierowcy możliwości spania w nocy w kabinie samochodu podczas odbywania podróży służbowych zapewnia bezpłatny nocleg, czy też nie. Innymi słowy, czy § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju (lub też obowiązujący obecnie jego odpowiednik z dnia 29 stycznia 2013 roku w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowych), daje się zastosować, czy też obowiązują reguły ogólne (tj. § 1 i 2 rozporządzenia).

Jak już o tym poprzednio pisaliśmy w tym portalu Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 czerwca 2014 roku, II PZP 1/14 w składzie siedmiu sędziów, a więc mającej moc zasady prawnej, orzekł, że zapewnienie pracownikowi odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodu ciężarowego nie jest tożsame z zapewnieniem mu bezpłatnego noclegu, który pracodawca zobowiązany jest mu zapewnić zgodnie z treścią rozporządzenia. Tym samym Sąd Najwyższy przesądził, że pracownikowi – jeżeli pracodawca nie zapewni mu bezpłatnego noclegu - przysługuje zwrot kosztów noclegu na podstawie przedłożonych rachunków hotelowych (w granicach ustalonego limitu) bądź ryczałt w wysokości 25% limitu, jeżeli pracownik nie przedstawi rachunku za nocleg.

Co więcej, Sąd Najwyższy podkreślił, że możliwość „zaoszczędzenia” wydatków przez pracownika poprzez spanie w kabinie pojazdu i pobrania ryczałtu zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia z 2002 roku, a tym samym zwiększenia w ten sposób dochodu uzyskiwanego z tytułu zatrudnienia nie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami.

W niedługim czasie po wydaniu powyższej uchwały, Sąd Najwyższy potwierdził swoje stanowisko. W uchwale z dnia 7 października 2014 roku, I PZP 3/14 (niepublik.) dodał, że nawet w przypadku, gdy miejsce do spania w kabinie pojazdu posiada wysoki, „godziwy” standard, to nie jest możliwe uznanie, że stanowi ono „bezpłatny nocleg”. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargi kasacyjne wniesione przez pracownika, któremu sądy powszechne odmówiły wypłaty ryczałtu za nocleg z uwagi na skorzystanie z noclegu w kabinie pojazdu, uchyla wyroki i przekazuje sprawy do ponownego rozpoznania. W wyroku z dnia 4 września 2014 roku, I PK 7/14, Sąd Najwyższy wskazał, że „bezpłatny nocleg” nie oznacza jedynie spania, ale również takie warunki adaptacyjne, które zbliżone są do domowych.

Innymi słowy, jednoznacznie rozstrzygnięte zostały rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego w zakresie możliwości dochodzenia przez pracowników-kierowców ryczałtów za nocleg. Dla porządku należy wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2013 roku, II PK 296/12 (Monitor Prawa Pracy 2013 nr 11, s. 598), gdzie wyrażony został pogląd przeciwny do wskazanego powyżej. Sąd ten wskazał, że „wyposażenie pojazdu w miejsce do spania, z którego korzysta kierowca w czasie nocnego wypoczynku, wyłącza możliwość dochodzenia jakiejkolwiek rekompensaty za brak hotelu, chyba że co innego wynika z umowy lub aktów wewnętrznych”. Stanowisko to było jednak mniejszościowe, a obecnie całkowicie straciło na znaczeniu.

Zatem spór o to, czy „odpowiednie miejsce do spania” stanowi „bezpłatny nocleg” został jednoznacznie rozstrzygnięty. Jednakże kwestia zasadnicza, a tym samym pytanie, jakie powinno zostać postawione Sądowi Najwyższemu, brzmi: czy przepisy rozporządzenia zawsze znajdą zastosowanie wobec pracodawców innych niż państwowa albo samorządowa jednostka budżetowa? A w zasadzie, czy możliwe jest w akcie wewnętrznym zakładu pracy lub w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest zobowiązany do wydania wewnętrznych aktów prawa pracy, wprowadzić inne zasady zwrotu za nocleg, niż wynika to z rozporządzenia?

Zagadnienie to rozważę w kolejnej części artykułu.

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry