Składki ZUS: podróż służbowa a delegowanie

Wątpliwości dotyczące zakwalifikowania zmiany miejsca wykonywania pracy jako oddelegowania pracownika lub przebywania przez niego w podróży służbowej mają także swoje konsekwencje na gruncie ubezpieczeń społecznych.

W stosunku do obu grup pracowników wykonujących pracę poza umówionym miejscem świadczenia pracy, tj. pracowników delegowanych oraz pracowników przebywających w podróży służbowej, odmiennie uregulowany został obowiązek składkowy. Rozróżnienie to wynika z faktu, że przekazywane wypłaty zaspokajają inne potrzeby pracowników odbywających podroż służbową, a inne – pracowników zatrudnionych w polskich zakładach pracy za granicą.

Zasady obliczania podstawy wymiaru składek reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. 1998 Nr 161, poz. 1106 ze zm.) przy czym, jak podkreśla Sąd Najwyższy, delegacja ustawowa upoważniła Ministra Pracy i Polityki Socjalnej do modyfikacji podstawy wymiaru składek jedynie w jednym kierunku, tj. jej obniżenia poprzez  wyłączenie z podstawy wymiaru niektórych przychodów.

Co do zasady podstawę wymiaru składek stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli wypłacone w danym miesiącu wynagrodzenie, pomniejszone o należności niestanowiące podstawy wymiaru w myśl rozporządzenia.

Art. 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia wskazuje, że w przypadku pracowników odbywających podróż służbową, do podstawy wymiaru składek nie wliczają się diety i inne należności z tytułu podróży służbowej, natomiast w przypadku pracowników delegowanych, w myśl art. 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia – nie wlicza się część wynagrodzenia pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców w wysokości równowartości diety przysługującej z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju, za każdy dzień pobytu, jednak z zastrzeżeniem, że tak ustalony miesięczny przychód tych osób stanowiący podstawę wymiaru składek nie może być niższy od kwoty przeciętnego wynagrodzenia.

Implikuje to określone konsekwencje dla ubezpieczonych. Jeżeli w wyniku zastosowania ww. obniżeń, podstawa wymiaru składek  pracownika delegowanego będzie niższa niż przeciętne wynagrodzenie, zostanie ona do tej kwoty podwyższona. Zasada ta nie ma zastosowania do pracowników odbywających podróż służbową oraz w sytuacji, gdy rzeczywisty przychód pracownika delegowanego jest od tej kwoty niższy (wyroki Sądu Najwyższego o sygn. akt II UK 78/13, II UK 104/13).

Powyższe stanowisko Sąd Najwyższy podtrzymał w swoim wyroku z dnia 13 stycznia 2015 roku (sygn. akt II UK 205/13).

Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że zarówno sądy jak i ZUS są związane wcześniejszymi rozstrzygnięciami w danej sprawie, którymi w przypadku pracowników delegowanych jest wydanie formularza E101. Formularz ten oznacza, że w poświadczonych okresach oddelegowania znalazło zastosowanie obowiązujące wówczas rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego dla pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, jednocześnie wykluczając możliwość uznania, że pracownicy w tych okresach przebywali w podróży służbowej.

Kwestionowanie przez pracodawcę (płatnika składek) decyzji ZUS, w której za podstawę wymiaru w okresach delegowania przyjęto wysokość przeciętnego wynagrodzenia, poprzez argumentację, że pracownik przebywał wówczas w podróży służbowej, nie będzie zatem skuteczne.

Katarzyna Kamińska

W Kancelarii zajmuje się prawem korporacyjnym oraz prawem pracy, z uwzględnieniem zagadnień dotyczących problematyki ubezpieczeń społecznych

Czytaj dalej...

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry