Dorozumiane wypowiedzenie umowy

Z praktyki obrotu wynika, że pracodawcy – szczególnie ci nie najwięksi – w obliczu trudności finansowych czasem „porzucają” swoje zakłady pracy i pracowników razem z nimi. Spółki, które w ten sposób kończą swoją przygodę z biznesem często nie są formalnie likwidowane albo stawiane w stan upadłości. A zatem pomimo występowania w rejestrach, faktycznie zaprzestały one prowadzenia działalności gospodarczej. 

Brak aktywności gospodarczej pracodawcy jest najbardziej odczuwalny dla pracowników. Ma to miejsce na dwóch powiązanych ze sobą płaszczyznach – prawa pracy oraz prawa ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2015 poz. 121, t.j.), ubezpieczeniom społecznym podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. Powstaje zatem pytanie – czy data faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez pracodawcę oznacza ustanie stosunku pracy w tejże dacie, co byłoby równoznaczne z zaprzestaniem podleganiu przez etatowca ubezpieczeniom społecznym?

Odpowiedź na powyższe pytanie można odnaleźć w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2015 roku o sygn. I UK 227/14. Zapadł on na kanwie sprawy pracownicy, która po dłuższej nieobecności z przyczyn zdrowotnych i macierzyńskich stawiła się do pracy w siedzibie pracodawcy, lecz nikogo tam nie zastała. W toku kontroli ZUS stwierdzono, że pracodawca faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 31 grudnia 2010 roku, a zatem – zdaniem ZUS – pracownica od 1 stycznia 2011 roku nie podlegała już ubezpieczeniom społecznym. ZUS stanął na stanowisku, że z dniem zaprzestania działalności gospodarczej ustał stosunek pracy łączący pracownicę i pracodawcę.

W powyższym wyroku Sąd Najwyższy uznał stanowisko organu za błędne. Sąd pokreślił, że ustanie stosunku pracy może wynikać jedynie ze zdarzeń prawnych określonych w art. 30 § 1 Kodeksu pracy, czyli po dokonaniu wskazanych w nim czynności prawnych, w tym wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę. Sąd zaaprobował podnoszony w orzecznictwie pogląd, że wypowiedzenie to może być dokonane także w sposób dorozumiany. Będzie to miało miejsce właśnie poprzez faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej przez pracodawcę (por. m.in. wyroki I PKN 627/98, I PKN 209/01).

Podkreślono, że złożenie dorozumianego wypowiedzenia umowy o pracę wywołuje takie same skutki jak wypowiedzenie złożone w sposób wyraźny, czyli umowa nie rozwiązuje się w dniu złożenia oświadczenia woli, ale z upływem okresu wypowiedzenia. W takiej sytuacji nie można również mówić o przyzwoleniu na skrócenie okresu wypowiedzenia na mocy art. 361 § 1 Kodeksu pracy. Wynika to z faktu, iż w sytuacji wyrażenia woli wypowiedzenia stosunku pracy w sposób dorozumiany brak jest podstaw do twierdzenia, iż obejmuje to także wolę skrócenia wskazanego okresu.

W konsekwencji Sąd Najwyższy uznał, że stosunek pracy opisywanej pracownicy nie ustał w dniu faktycznego zaprzestania działalności gospodarczej przez pracodawcę, lecz w dniu, w którym zakończył się okres trzymiesięcznego wypowiedzenia. To oznacza, że pracownica powinna podlegać ubezpieczeniom społecznym aż do tej daty.

Konstatacja ta zasługuje na pełną aprobatę i znajduje również odzwierciedlenie we wcześniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. II UK 84/12). Podkreślenia wymaga, że działania ZUS, choć zgodne z interesem fiskalnym państwa, nie mogą stać w sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi enumeratywnego wyliczenia sposobów ustania stosunku pracy.

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry