Związkowiec bez ochrony przed karą porządkową

Komentarz Bartosza Tomanka dla dziennika "Rzeczpospolita" z dnia 14 maja 2015 roku (dodatek Praca i ZUS)

Przestrzeganie porządku i organizacji pracy to jeden z podstawowych obowiązków każdego pracownika, a działalność związkowa nie może naruszać tych zasad.

Odpowiedzialność porządkowa (art. 108 i następne kodeksu pracy) służy utrzymaniu zasad porządku i organizacji pracy u pracodawcy. Jeśli podwładni je naruszą, szef może nałożyć na nich upomnienie, naganę lub karę pieniężną (patrz ramka).

Pracodawcy często zastanawiają się przy tym, czy gdy związkowiec zachowuje się w sposób niesubordynowany, a jego działania lub zaniechania naruszają porządek i organizację pracy, można go za to ukarać, choć przysługuje mu ochrona z ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. DzU z 2014 r., poz. 167).

Zgodnie z jej art. 32 pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może:

• wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy

- z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub

- z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy, a także

• zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść tego pracownika.

W tym katalogu nie ma zatem ochrony działaczy przed karami porządkowymi. Zatem takiego aktywistę można ukarać upomnieniem, naganą, a nawet finansowo. Wynika to stąd, że ochrona przywódców ma na celu jedynie zagwarantowanie im niezależności w wypełnianiu funkcji związkowych. Natomiast przestrzeganie zasad porządku i organizacji pracy to jeden z podstawowych obowiązków każdego pracownika, a działalność związkowa nie może wiązać się z ich naruszaniem. Byłoby to nie do pogodzenia z ideą, jaka towarzyszy funkcjonowaniu związków zawodowych.

Wśród przepisów proceduralnych przy nakładaniu kar porządkowych nie ma konsultacji z zakładową organizacją związkową jak np. przy wypowiadaniu angażu działacza. Po wysłuchaniu jedynie pracownika szef samodzielnie wymierza odpowiednią sankcję. Dopiero w procedurze odwoławczej, na skutek wniesionego przez pracownika sprzeciwu od nałożonej kary, pracodawca musi rozpatrzeć stanowisko reprezentującej go organizacji związkowej. Chodzi tu zarówno o zakładową, jak i o międzyzakładową organizację. Tak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 5 listopada 1998 r. (I PKN 422/98).

Jak podkreśla się w doktrynie, charakter prawny stanowiska organizacji związkowej nie jest dla pracodawcy wiążący. Oznacza to, że nawet jeśli związek będzie oponować przeciwko nałożeniu kary, nie wpłynie to na możliwość podtrzymania wcześniejszej decyzji pracodawcy w tym zakresie. W konsekwencji ma on prawo ukarać dyscyplinarnie chronionego aktywistę, choć nie zaakceptowała tego reprezentująca go organizacja.

Jakie naruszenia

Upomnienie albo naganę można nałożyć, jeśli pracownik nie przestrzega:

• ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy,

• przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przeciwpożarowych,

• przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

Kara pieniężna jest dopuszczalna, gdy pracownik:

• łamie przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przeciwpożarowe,

• opuszcza pracę bez usprawiedliwienia,

• stawia się do pracy nietrzeźwy lub spożywa alkohol w czasie pracy.

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry