Związki zawodowe dla samozatrudnionych

Z dniem 12 czerwca 2015 roku utracił moc art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 roku o związkach zawodowych, zgodnie z którym prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają pracownicy bez względu na podstawę stosunku pracy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami. Utrata mocy obowiązującej ww. przepisu nastąpiła w zakresie, w jakim ogranicza on wolność tworzenia i wstępowania do związków zawodowych innym osobom wykonującym pracę zarobkową.

Powyższe wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2015 roku, w którym orzekł on, że przepisy ustawy o związkach zawodowych, zastrzegające uczestnictwo w związkach wyłącznie dla osób zatrudnionych na podstawie umów o pracę, są niezgodne z Konstytucją (sygn. akt K 1/13). Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zapowiedziało pilną nowelizację ustawy o związkach zawodowych, realizującą wyrok Trybunału. W wyniku nowelizacji, do związków będą mogły należeć również osoby pracujące na podstawie tzw. umów śmieciowych (umów zlecenia, o dzieło i umów nienazwanych) oraz samozatrudnieni.

Wniosek o zbadanie zgodności art. 2 ust. 1, 2 i 5 ustawy o związkach zawodowych z art. 12 i art. 59 ust. 1 Konstytucji oraz art. 2 Konwencji nr 87 dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych przyjętej w San Francisco w dniu 9 lipca 1948 roku złożyło Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych.

Artykuł 12 Konstytucji stanowi, że Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych. Jednocześnie, w art. 59 ust. 1 zapewniono wolność zrzeszania się w związkach zawodowych, organizacjach społeczno-zawodowych rolników oraz w organizacjach pracodawców. Ustęp 4 cytowanego przepisu przewiduje przy tym, że zakres wolności zrzeszania się w związkach zawodowych i organizacjach pracodawców oraz innych wolności związkowych może podlegać tylko takim ograniczeniom ustawowym, jakie są dopuszczalne przez wiążące Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowe.

Do wolności związkowych odwołuje się w swym art. 2 Konwencja nr 87 dotycząca wolności związkowej i ochrony praw związkowych, zgodnie z którym „pracownicy i pracodawcy, bez jakiegokolwiek rozróżnienia, mają prawo, bez uzyskania uprzedniego zezwolenia, tworzyć organizacje według swego uznania, jak też przystępować do tych organizacji, z jedynym zastrzeżeniem stosowania się do ich statutów”. Posłużenie się w komentowanym przepisie zwrotem „pracownicy i pracodawcy” doprowadziło do automatycznego posługiwania się siatką pojęciową kodeksu pracy i przyjęcia, że wolność zrzeszania się w związkach zawodowych przysługuje wyłącznie osobom pozostającym w stosunku pracy, o ile nie są pracodawcami. Na takim stanowisku stała dotąd ustawa o związkach zawodowych, która w art. 2 ust. 1 zapewniała prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych wyłącznie pracownikom, bez względu na podstawę stosunku pracy.

Tymczasem, Konwencja nr 87 w tekście autentycznym (angielskim i francuskim) posługuje się terminem „workers” i „les travailleurs”, których nie łączy się wyłącznie z osobami pozostającymi w stosunku pracy. Takie stanowisko prezentowała od lat Międzynarodowa Organizacja Pracy.

Trybunał Konstytucyjny wywiódł w swym wyroku, że skoro Konstytucja zastrzega szeroką wolność zrzeszania się w związkach zawodowych, to ustawodawca nie ma prawa zawężać i określać kto może się w nich zrzeszać.

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry