Emeryci w zatrudnieniu

Stosowanie regulacji antydyskryminacyjnych i zawartych w nich zezwoleń na odmienne traktowanie pewnych kategorii pracowników może budzić duże wątpliwości w praktyce. Podstawowe znaczenie w prawie unijnym ma Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 roku ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy z dnia 27 listopada 2000 roku (DZ. Urz. UE. L Nr 303, str.16), dalej jako „Dyrektywa 2000/78”.

Jej art. 6 ust. 1 zezwala państwom członkowskim na wprowadzenie odmiennego traktowania ze względu na wiek, jeżeli jest to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne.

Przepis ten niedawno był przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-515/13, Ingeniorforeningen i Danmark przeciwko Tekniq.  Duńska ustawa o pracownikach przewiduje, iż w razie wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi, który był zatrudniony w tym samym przedsiębiorstwie przez okres 12,15 lub 18 lat pracodawca jest zobowiązany wypłacić określone kwoty pieniężne (odprawę). Prawo do odprawy natomiast nie przysługuje osobie, która z chwilą odejścia z pracy jest uprawniona do otrzymywania emerytury w ramach powszechnego systemu emerytalnego.

Jako że uprawnienie do emerytury zależne jest od osiągnięcie określonego wieku, nie ulega wątpliwości, iż duńska regulacja wprowadza odmienne traktowanie ze względu na wiek. Dla stwierdzenia, czy ta regulacja krajowa jest dopuszczalna, Trybunał badał cele jej wprowadzenia na podstawie uzasadnienia projektu ustawy o pracownikach. Wynikało z niego, że odprawa ta ma pomóc najstarszym pracownikom w ich reintegracji zawodowej, a wyłączenie osób uprawnionych do emerytury opiera się na założeniu, iż, co do zasady, opuszczają one rynek pracy.

Ochronę pracowników o znacznym stażu pracy i pomoc w przejściu do nowego pracodawcy  Trybunał Sprawiedliwości już wcześniej uznał za zgodny z prawem cel polityki zatrudnienia i rynku pracy w rozumieniu art. 6 ust. 1 Dyrektywy 2000/78, który zezwala na wprowadzenie specjalnych warunków zatrudnienia i pracy dla pewnych kategorii pracowników (w tym osób starszych) ze względu na taki cel. Oznacza to, że cele takie jak duńskiej ustawy o pracownikach mogą być uznane za uzasadniające odmienne traktowanie ze względu na wiek „obiektywnie i racjonalnie”.

Aby regulacja wprowadzająca odmienne traktowanie ze względu na wiek była zgodna z Dyrektywą 2000/78, zastosowane dla osiągnięcia dozwolonego celu środki muszą być „właściwe i konieczne”. Państwa członkowskie co do zasady same decydują o środkach właściwych dla osiągnięcia wybranego przez nie celu, z tym że owe środki nie mogą powodować, iż zasada niedyskryminacji ze względu na wiek zostaje pozbawiona treści.

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, iż ograniczenie kręgu osób uprawnionych do omawianej odprawy nie wydaje się nieracjonalne w świetle celu przyjętego przez duńskiego ustawodawcę – zapewnienia pomocy osobom, które ze względu na długi staż pracy w jednym przedsiębiorstwie, mogą mieć kłopoty ze znalezieniem nowej pracy. Wyeliminowanie z tego kręgu osób mających prawo do emerytury pozwala także ograniczyć możliwości nadużyć polegających na korzystaniu z odprawy mającej na celu wsparcie przy poszukiwaniu nowej pracy przez osoby zamierzające przejść na emeryturę.

Co więcej, biorąc pod uwagę fakt, że odprawa ta stanowi formę odmiennego traktowania na niekorzyść pracowników młodszych, ograniczenie katalogu osób uprawnionych do niej pozwala, by ten niekorzystny dla młodszych środek nie wykraczał poza to co konieczne.

Zrównanie osób, które faktycznie będą pobierać emeryturę w ramach powszechnego systemu emerytalnego z tymi, które mogą ją pobierać, również nie zostało uznane za nadmiernie godzące w zgodne z prawem interesy pracowników, którzy osiągnęli wiek emerytalny.

Polski kodeks pracy zawiera regulację kształtującą sytuację pracowników odmiennie ze względu na wiek, która jest tak naprawdę przeciwnością regulacji duńskiej. Zgodnie z art. 921 Kodeksu pracy odprawę otrzymuje pracownik, którego stosunek pracy ustał ze względu na przejście na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Przepis ten bez wątpienia nie ma na celu udzielenia pomocy w integracji zawodowej, bowiem przyznaje odprawę osobom na stałe opuszczającym rynek pracy. Wydaje się, że jedynym jego celem jest przyznanie gratyfikacji finansowej osobom, które zaprzestają wykonywania pracy.

Trudno stwierdzić, czy taki cel zostałby uznany przez Trybunał Sprawiedliwości za zgodny z Dyrektywą 2000/78.

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry