Tylko tydzień na decyzję

Komentarz dr Joanny Ostojskiej dla dziennika "Rzeczpospolita" z dnia 8 września 2015 roku (dodatek: Dobra Firma).

Prawo pracy nie określa do kiedy etatowiec może uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Dlatego odpowiednio trzeba stosować regulacje kodeksu cywilnego. Jednak proponowany przez orzecznictwo siedmiodniowy termin może zaskakiwać użytkowników obrotu prawnego.

Ciężarna rozwiązująca angaż nie wiedząc o tym, że spodziewa się dziecka ma siedem dni na wycofanie się ze złożonego wypowiedzenia. Powołuje się wtedy na działanie pod wpływem błędu. Tak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego. Ten termin nie przekonuje jednak nawet Pierwszego Prezesa SN.

Zgodnie z art. 300 k.p., w sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy k.c., jeśli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy. Kodeks pracy nie przewiduje odrębnego reżimu prawnego dotyczącego uchylania się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub groźby, dlatego odpowiednio stosuje się art. 84-88 k.c. Zgodnie z art. 88 § 2 k.c., uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli wygasa w razie błędu z upływem roku od dnia jego wykrycia, zaś przy groźbie - z upływem roku od chwili, kiedy ustał stan obawy.

Stosowanie tych terminów wywołuje wątpliwości przy oświadczeniach składanych w stosunkach pracy.

W wyroku z 19 marca 2002 r. (I PKN 156/01) SN orzekł, że pracownica, która złożyła pracodawcy ofertę rozwiązania angażu na mocy porozumienia stron, nie wiedząc o tym, że jest w ciąży, może powołać się na działanie pod wpływem błędu. Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych tego oświadczenia powinna jednak złożyć w terminie przewidzianym do zgłoszenia gotowości podjęcia pracy po przywróceniu do niej, licząc od chwili wykrycia błędu, a więc w ciągu siedmiu dni.

Uzasadniając swoje stanowisko, SN stwierdził, że roczny termin z art. 88 § 2 k.c. należy zmodyfikować dla czynności rozwiązujących stosunek pracy. Pewność w tych stosunkach jest bowiem jedną z wartości chronionych przepisami o rozwiązywaniu umów o pracę. Dlatego SN wywiódł, że oświadczenie pracownicy o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia zmierzającego do rozwiązania umowy powinno być złożone w terminach przewidzianych dla zgłoszenia gotowości do pracy po przywróceniu do niej. Przy okresie trwania ciąży roczny termin jest bowiem zbędny dla pracownicy a nadmierny dla pracodawcy.

Stanowisko to poparł SN w kolejnym wyroku z 25 lutego 2009 r. (II PK 164/08). Stwierdził, że skoro konsekwencje złożenia oświadczenia woli pod wpływem błędu nie są unormowane w k.p., to żadne zasady prawa pracy nie sprzeciwiają się stosowaniu w tym zakresie przepisów k.c. Zdaniem SN jednak, natura prawna stosunku pracy wymaga ich odpowiedniego a nie bezpośredniego stosowania. W konsekwencji, ponieważ jedną z wartości chronionych przepisami o rozwiązywaniu umów o pracę jest pewność w stosunkach pracy, roczny termin z  art. 88 § 2 k.c. powinien zostać zmodyfikowany w ten sposób, że oświadczenie woli pracownika chcącego uchylić się od skutków oświadczenia zmierzającego do rozwiązania stosunku pracy ma być złożone w terminach przewidzianych do zgłoszenia gotowości podjęcia pracy po przywróceniu do niej, liczonego od chwili wykrycia błędu, tj. w ciągu siedmiu dni.

Zapatrywanie to poparł w zasadzie SN w wyroku z 4 kwietnia 2013 r. (II PK 237/12). Zaznaczył jednak, że w rozpoznawanej sprawie – wskutek niedostatecznego ustalenia stanu faktycznego w postępowaniu przed sądem powszechnym – nie może rozważyć podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 88 § 2 k.c. Zarzut ten dotyczył błędnego przyjęcia, że termin roczny, o którym mowa w przywołanym przepisie, nie jest wiążący w stosunkach pracy.

Stanowisko w sprawie uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia w prawie pracy zajął także Pierwszy Prezes SN. W „Uwagach o stwierdzonych nieprawidłowościach i lukach w prawie (Warszawa 2015)” wskazał, że określenie terminu na uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu jest poważnym problemem w świetle dorobku orzecznictwa SN z zakresu prawa pracy. Odwołując się do tych orzeczeń, Pierwszy Prezes SN zaznaczył, że zastosowanie siedmiodniowego terminu – choć racjonalnie uzasadnione – dla użytkowników obrotu prawnego może stanowić duże zaskoczenie. Jego zdaniem, prezentowany w orzecznictwie SN argument ma charakter postulatu de lege ferenda, a nieokreślenie tego terminu w prawie pracy jest luką wymagającą reakcji ustawodawcy.

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry