Piekarz pójdzie na wcześniejszą emeryturę

    •  Katarzyna Kamińska
  • Komentarze

Komentarz Katarzyny Kamińskiej dla dziennika "Rzeczpospolita" z dnia 16 października 2015 roku (dodatek: Praca i ZUS).

Technologiczny proces wypieku chleba to nie tylko jego wkładanie i wyjmowanie z pieca. Są to także czynności przygotowawcze i późniejsze związane z tą pracą.

Tak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 21 kwietnia 2015 r. (I UK 336/14). Tym samym zakwestionował decyzję ZUS wykluczającą możliwość przejścia piekarza na wcześniejszą emeryturę z powodu niewykazania wystarczającego stażu pracy w szczególnych warunkach.

Bezlik warunków

Zasady przejścia na wcześniejszą emeryturę osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 748, dalej jako ustawa emerytalna). Aby jednak skorzystać z tej możliwości, trzeba spełnić wiele przesłanek.

Pierwszą jest osiągnięcie na 1 stycznia 1999 r. okresów składkowych i nieskładkowych wynoszących dla kobiet co najmniej 20 lat, a dla mężczyzn co najmniej 25 lat. Mieszczą się w tym okresy: pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, działalności twórczej lub artystycznej, zatrudnienia na kolei lub pracy górniczej, których wymagana długość jest zróżnicowana w zależności od rodzaju wykonywanej pracy. Ponadto, okresy te powinny zostać potwierdzone w wystawionym pracownikowi świadectwie pracy lub świadectwie pracy w szczególnych warunkach.

Kolejnym warunkiem uzyskania wcześniejszej emerytury jest osiągnięcie wymaganego obniżonego wieku emerytalnego. On także jest zróżnicowany w zależności od rodzaju pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Ustawodawca uzależnia możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę także od tego, aby ubezpieczony nie przystapił do otwartego funduszu emerytalnego. Jeśli jednak ubezpieczony przystąpił do OFE, powinien złożyć wniosek o przekazanie pieniędzy zgromadzonych na rachunku w tym funduszu na dochody budżetu państwa za pośrednictwem ZUS.

Przy ubieganiu się o wcześniejsze świadczenie wykaz prac uznawanych za te, które wykonywane są w szczególnych warunkach, a także określające obniżony wiek emerytalny oraz okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz U nr 8, poz. 43 ze zm., dalej jako rozporządzenie).

Stale i w pełnym wymiarze

W praktyce w postępowaniach o przyznanie emerytury z art. 184 ustawy emerytalnej, ZUS najczęściej kwestionuje wykazany przez ubezpieczonego odpowiedni okres pracy w szczególnych warunkach. Powinna być ona świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na konkretnym stanowisku. Czasami ZUS poddaje też pod wątpliwość to, czy czynności wykonywane przez etatowca należy zakwalifikować, jako pracę w szczególnych warunkach. Wynika to z nieprecyzyjnych określeń użytych w wykazie prac z rozporządzenia.

Właśnie taka sytuacja legła u podstaw wyroku SN z 21 kwietnia 2015 r. Dotyczyła ona ubezpieczonego, który pracował jako piekarz-brygadzista. Zdaniem ZUS, nie wykazał on 15 lat stażu na tym stanowisku, ponieważ poza czynnościami związanymi z wypiekiem pieczywa wykonywał także wiele innych prac. Przez to nie sposób było przyjąć, że pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze.

W wykazie prac z rozporządzenia posłużono się pojęciem „prace przy wypieku pieczywa”. W ocenie ZUS sprowadzały się one do „wkładania i wyciągania chleba z pieca”. Tymczasem ubezpieczony poza tymi czynnościami m.in. robił ciasto na chleb, skręcał i ważył bochenki czy wywoził popiół z pieca. W ten sposób ZUS zakwestionował świadectwo pracy wydane ubezpieczonemu, w którym określono, że pracował w szczególnych warunkach.

Tę argumentację podzieliły sądy I i II instancji, natomiast SN stanął na odmiennym stanowisku. Trafnie wskazał, że trudno byłoby oczekiwać, aby ubezpieczony wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy tylko czynności sprowadzające się do „wkładania i wyciągania chleba z pieca”. Zdaniem SN w trakcie dnia pracy wykonywał on czynności nierozłącznie związane z technologicznym procesem wypieku pieczywa.

Jednocześnie SN przywołał swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym przy ocenie warunku stałej pracy na stanowisku wymienionym w wykazie należy brać pod uwagę także czynności przygotowawcze i późniejsze, związane z realizacją konkretnej pracy.

 

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry