Kiedy zoz przestaje być zoz-em?

Zgodnie z art. 251 ustawy o związkach zawodowych z dnia 23 maja 1991 roku (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 167, dalej jako „Ustawa”) uprawnienia zakładowej organizacji związkowej (dalej jako „zoz”) przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 członków będących pracownikami, pracownikami najemnymi lub funkcjonariuszami określonymi w art.2 ust.6 Ustawy. Dla małych organizacji związkowych, których liczba członków oscyluje w okolicach dziesięciu niezwykle ważne jest, czy w przypadku zmniejszenia ich liczby poniżej tej granicy, utracą swoje uprawnienia z dnia na dzień, czy też dopiero po pewnym czasie.

Kwestia ta była ostatnio przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 19 sierpnia 2015 roku (sygn. akt II PK 208/14) Sąd Najwyższy stwierdził, że uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacjom związkowym, które na koniec poprzedniego kwartału zrzeszały co najmniej 10 członków, a także tym, które w trakcie kwartału uzyskają taki skład osobowy. Tym samym w toku kwartału związek może jedynie uzyskać status zakładowej organizacji związkowej, a nigdy nie może go utracić.

Przykład:

Z zakładowej organizacji związkowej liczącej 10 członków zamierza odejść 1 osoba. Jeżeli złoży rezygnację pod koniec miesiąca kończącego kwartał (marca, czerwca, września lub grudnia) to w ostatnim dniu kwartału związek zawodowy będzie liczył tylko 9 członków i utraci status zakładowej organizacji związkowej. Jednakże jeżeli osoba ta wstrzyma się ze złożeniem rezygnacji do początku kolejnego miesiąca, to związek zachowa status zoz i wszystkie związane z tym uprawnienia przez kolejny kwartał, nawet jeżeli w ciągu całego tego okresu liczba jego członków będzie wynosiła mniej niż 10.

Należy podkreślić, że nie było to oczywiste, bowiem sądy powszechne obu instancji doszły do zupełnie przeciwnego wniosku, twierdząc, że na początku stycznia związek zawodowy utracił swoje uprawnienia w wyniku zmniejszenia liczby jego członków. Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że tak rygorystyczna wykładnia, mogąca powodować kilkukrotne w ciągu kwartału uzyskiwanie i tracenie uprawnień związkowych przez małe związki zawodowe o dużej fluktuacji liczby członków, wywołująca przez to stan niepewności co do kompetencji związku w poszczególnych sprawach pracowniczych, musiałaby wynikać wprost z jednoznacznego przepisu - ze względu na jego brak nie może ona być przyjęta.

Wyrok Sądu Najwyższego należy ocenić pozytywnie. Odrzucona przez Sąd Najwyższy, przyjęta w sprawie przez sądy powszechne koncepcja wymagałaby, by pracodawca uzyskiwał wiadomości o liczbie członków organizacji związkowej w trakcie kwartału, tymczasem nie ma do tego żadnej podstawy prawnej. Nie trudno też wyobrazić sobie, jak taka wykładnia mogłaby prowadzić do zniweczenia idei dialogu i współpracy partnerów społecznych. Pracodawca mógłby przecież wykorzystać krótkotrwałą utratę uprawnień przez związek zawodowy podczas negocjacji regulaminu pracy czy wynagradzania i samodzielnie wprowadzić go w brzmieniu, na który nie chciała się zgodzić organizacja związkowa.

Należy jednak pamiętać, że wprawdzie wyrok ten znacznie zwiększa stan pewności prawa co do uprawnień organizacji związkowych, to jednak krótkotrwałe utraty uprawnień zoz-ów mogą wystąpić jako rezultat niedotrzymania przez związki zawodowe terminu przekazania informacji na temat ich składu osobowego (10 dni po zakończeniu kwartału). Takie niedopatrzenie ze strony związków rodzi znaczne skutki, albowiem będą one pozbawione uprawnień zoz-ów, mimo spełnienia warunku z art. 251 Ustawy dopóki nie przekażą pracodawcy informacji w tej sprawie.

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry