Nie można zadeklarować wstecz preferencyjnej podstawy składek

Komentarz Katarzyny Kamińskiej dla dziennika "Rzeczpospolita" z dnia 9 grudnia 2016 roku (dodatek: Dobra Firma).

Czy wybór preferencyjnej podstawy składek trzeba jakoś szczególnie zgłosić w ZUS, czy wystarczy dokonywać wpłat w niższej wysokości?

Preferencyjne składki ZUS to przywilej, z którego mogą skorzystać osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, jeśli nie prowadziły takiej działalności w okresie ostatnich 60 miesięcy oraz jeśli w ramach tej działalności nie wykonują pracy na rzecz swojego byłego pracodawcy. Przywilej ten jest zatem skierowany do osób rozpoczynających działalność gospodarczą po raz pierwszy lub po 5-letniej przerwie. Okres, w którym można opłacać składki w najniższej wysokości (30 proc.stawki minimalnego wynagrodzenia) to 24 miesiące, poczynając od momentu rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej. Zainteresowana osoba powinna zatem od razu zdecydować, czy korzysta z tego uprawnienia, czy nie. Technicznym rozwiązaniem tej kwestii jest formularz ZUS ZUA, w którym prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą powinien wskazać odpowiedni kod, tj. 05 70 xx.

Czy zadeklarowanie niższej podstawy musi oznaczać wybór równowartości 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, czy można wskazać inną stawkę?

W tym zakresie należy odróżnić dwa pojęcia, które są ze sobą mylone. Przepis art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, że w omawianej sytuacji podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przedsiębiorcy stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Ubezpieczony powinien więc zadeklarować, że korzysta z ulgi, dzięki czemu będzie mógł opłacać składki w najniższej wysokości. Nie oznacza to jednak, że przez cały okres trwania tego przywileju musi wskazywać jako kwotę zadeklarowaną wartość odpowiadającą 30 proc. minimalnej płacy. W kolejnych miesiącach prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej może deklarować kwoty wyższe, co będzie wpływało na wysokość świadczenia, do jakiego ewentualnie nabędzie prawo. Najczęściej ubezpieczeni posługują się jednak skrótem myślowym, przyjmując że odprowadzają składki w wysokości 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Tymczasem w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność podstawę wymiaru składek zawsze stanowi kwota zadeklarowana – ustawodawca wprowadza w tym zakresie jedynie dwa minima: ogólne oraz to preferencyjne, od których podstawa wymiaru nie może być niższa.

Czy w sytuacji, gdy przedsiębiorca dowiedział się o swoim uprawnieniu z opóźnieniem, może skorygować wcześniejsze dokumenty, deklarując preferencyjną podstawę składek?

Jak już wcześniej wskazano, okres preferencyjnych składek ZUS trwa 24 miesiące, licząc od rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej. Przedsiębiorca nie może zatem skorzystać z tego uprawnienia później, nawet jeżeli o nim nie wiedział. Tezę tę potwierdzają chociażby orzeczenia sądowe, w których wyraźnie stwierdzono, że korekta podstawy wymiaru składek może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia w nich nieprawidłowości (np. błędnego obliczenia). Tym samym, jeżeli takich nieprawidłowości brak – nie ma podstaw, aby żądać dokonania zmian w zgłoszeniach do ZUS. Podobnie przyjmuje się, że przedsiębiorca, który odprowadzał składki w wysokości wyższej niż preferencyjna, nie ma prawa do żądania zwrotu nadpłaconych składek. Wynika to, jak już wspomniałam, z tego, że dla osób prowadzących pozarolniczą działalność podstawę wymiaru składek stanowi kwota zadeklarowana z określonym ustawowym minimum, a nie – jak czasem się błędnie przyjmuje – stała kwota mu odpowiadająca. Skoro zatem przedsiębiorca wskazuje kwotę wyższą, nie ma powodów, aby ex post przyjąć, że chciał jednak zadeklarować tę najniższą.

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry