Próby obchodzenia prawa bedą nieskuteczne

Opinia Dinany Kanarek w Dzienniku Gazecie Prawnej z dnia 27 października 2017 roku.

Nie ulega wątpliwości, że konstytucyjne prawo zrzeszania się w związkach zawodowych nie może przysługiwać wszystkim osobom wykonującym obowiązki służbowe na innej podstawie niz. Stosunek pracy, lecz jedynie tym ,którzy mają status pracownika w rozumieniu konstytucyjnym. Szczególnie w grupie samo zatrudnionych istotne jest, w jaki sposób odróżni się tych z nich, którzy maja cechy pracowników, od tych, którzy są typowymi przedsiębiorcami i powinni zrzeszać się w związkach przedsiębiorców , a nie w związkach zawodowych. Projekt przewiduje trzy kryteria, które muszą być łącznie spełnione przez osobę wykonującą prace za wynagrodzeniem, by mogła mieć ona prawo do uczestnictwa w związkach zawodowych. Zgodnie z trzecia przesłanką osoba mająca prawo zrzeszania się w związkach zawodowych „nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem tej pracy”. Przesłanka ta nie wyklucza automatycznie wszystkich samo zatrudnionych ze zrzeszania się w związkach zawodowych, lecz ma na celu odróżnienie samo zatrudnionych, których praca jest zbliżona do pracownika, od typowych przedsiębiorców. To czy dana osoba ponosi ryzyko gospodarcze, wynikać będzie przede wszystkim z łączącej ją z podmiotem zatrudniającym umowy. Samozatrudniony będzie ponosić ryzyko gospodarcze , m.in. jeżeli:

  • Jego wynagrodzenie zależy wyłącznie od wyników jego pracy/rezultatów ekonomicznych podmiotu zatrudniającego i istnieje możliwość, że nie otrzyma żadnego wynagrodzenia za dany okres mimo starannej pracy – nawet jeżeli znaczną część wynagrodzenia stanowi prowizja za wyniki, to w przypadku istnienia wynagrodzenia bazowego nie będzie można uznać danej osoby za ponoszącą ryzyko gospodarcze swojej działalności;
  • Na podstawie umowy zawartej z podmiotem zatrudniającym pracownik otrzymuje odrębne zlecenia i istnieje możliwość, że w danym okresie nie będzie otrzymywał żadnych zleceń;
  • Na samo zatrudnionego nałożone są kary umowne z tytułu zwłoki w wykonaniu zadania lub jego niewłaściwego wykonania.

Niektórzy pracownicy mogą próbować tak kształtować umowy, by sprawiały wrażenie, że zatrudniony ponosi ryzyko gospodarcze, choć w praktyce tak nie jest. Takie działania nie będą moim zdaniem skuteczne ze względu na brzmienie art. 58 par. 1 i 3 kodeksu cywilnego. Otórz czynność prawna mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, zaś jeżeli uważnością dotknięta jest jedynie część czynności prawnej, pozostaje ona w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, że bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Jeżeli w związku z wejściem w życie nowej ustawy nieuczciwy zatrudniający wymusi na zatrudnionym anektowanie umowy – by zmienić w niej postanowienie wskazujące na ponoszenie przez zatrudniającego ryzyka gospodarczego – to sąd rozstrzygający spór nie powinien mieć wątpliwości, że aneks został zawarty tylko w celu obejścia ustawy o związkach zawodowych a wiec będzie nieważny . W przypadku nowych umów cel zamieszczenia w nich postanowień wskazujących na istnienie ryzyka gospodarczego będzie wynikał m.in. z praktyki wykonywania danej umowy.

Jeżeli samozatrudniony, który teoretycznie ponosi ryzyko gospodarcze, regularnie otrzymuje podobne wynagrodzenie lub można z jego wynagrodzenia wyodrębnić podstawę i premię, to wskazywać to będzie, że postanowienia o ryzyku gospodarczym mają na celu jedynie obejście ustawy i takiej osobie powinno być przyznane prawo koalicji.

Diana Kanarek

W Kancelarii pracuje od czerwca 2015 roku. Zajmuje się prawem pracy, z uwzględnieniem zagadnień dotyczących problematyki zbiorowego prawa pracy.

Czytaj dalej...

Kancelaria rozwija praktykę transakcyjną, nieruchomościową i okołogiełdową.

Obsługując ponad 100 podmiotów gospodarczych rozwija także praktykę korporacyjną.

Kancelaria Prawa Pracy, FATCA i Prawo Piłki Nożnej to kolejne dziedziny specjalizacji Kancelarii. Kancelaria i jej prawnicy rozwinęli szereg węższych, ścisłych specjalizacji prawniczych, opierając je na dotychczas zdobytym w tego typu sprawach doświadczeniu.

 Do góry