Rodzaje czasu pracy

Ustawodawca przewiduje 8-godzinny dzień roboczy, co daje średnio 40 godzin w ciągu jednego tygodnia. Jednak dopuszczalne są także inne rodzaje czasu pracy, co pozwala na dopasowanie systemu do specyfiki danej branży.

System podstawowy

W jego myśl dzień roboczy obejmuje 8 godzin przez 5 dni w tygodniu. Za dni robocze uznaje się poniedziałek – piątek. Tydzień roboczy nie może przekroczyć 48 godzin (wraz z wliczonymi nadgodzinami) w przyjętym okresie rozliczeniowym. Jest to najczęściej stosowany rodzaj czasu pracy.

System równoważny

Nazywany jest także przedłużonym, ponieważ dobowy wymiar czasu pracy może zostać wydłużony do 12, a w szczególnych przypadkach także do 13 czy też nawet 24 godzin. Takie rodzaje czasu pracy mają zastosowanie w ochronie mienia i osób, przy monitorowaniu urządzeń czy też w służbach ratowniczych.

W tym systemie po każdym dniu roboczym należy się odpoczynek odpowiadający co najmniej liczbie przepracowanych godzin. Oznacza to, że np. po 24-godzinnym dyżurze należy się dokładnie tyle samo godzin przerwy przed rozpoczęciem kolejnego.

System zadaniowy

W takim przypadku to głównie osoba zatrudniona decyduje o swoim rozkładzie zajęć, ponieważ nie jest on ściśle ustalony przez przełożonego. Jednak powierzone zadania powinny uwzględniać możliwość ich wykonania w podstawowym systemie, tzn. w 40-godzinnym tygodniu roboczym.

W tym systemie może dojść do sporu wynikającego z nadmiaru zleconych zadań i braku możliwości ich wykonania w ciągu 8-godzinnego dnia roboczego. W takim przypadku uzasadnione jest roszczenie o wynagrodzenie za nadliczbowe godziny.

System przerywany

Rozkład ten dopuszcza jedną, maksymalnie 5-godzinną przerwę w pracy w ciągu doby. System ten może być stosowany w zakładach i organizacjach, gdzie jest to uzasadnione specyfikacją branży. Pauza ta nie jest wliczana do czasu pracy, jednak przysługuje za nią połowa wynagrodzenia, które należałoby się za okres przestoju. Tego systemu organizacji nie wolno łączyć z innymi.

System ciągły

Ma zastosowanie w przypadku czynności, które nie mogą być wstrzymane ze względu na technologię produkcji bądź konieczność nieustannego zaspokajania potrzeb ludzkości. System ten dopuszcza przedłużenia tygodnia roboczego do 43 godzin. Należy jednak pamiętać, że za każdą dodatkową godzinę (powyżej 8 godzin dziennie) przysługuje wynagrodzenie jak za godziny nadliczbowe.

System skrócony

Stosowany jest wobec osób młodocianych, kobiet ciężarnych, nauczycieli, robotników fizycznych narażonych na wzmożony wysiłek czy też zawodów wykonywanych w szkodliwych warunkach. System przewiduje skrócenie podstawowego czasu pracy, tzn. mniej niż 8 godzin dziennie oraz poniżej 40 godzin tygodniowo.

Przełożony nie może z własnej woli wprowadzić systemu skróconego. Jego wprowadzenie jest możliwe jedynie na wniosek zatrudnionego.

System weekendowy

Może być stosowany na pisemny wniosek zatrudnionego lub za jego zgodą. Oznacza to, że w żadnym przypadku nie może być narzucony przez przełożonego. W tym systemie dniami roboczymi są jedynie piątki, soboty, niedziele, a także święta. Jest to szczególny rodzaj czasu pracy, w którym przełożony nie ma obowiązku zapewnienia osobom zatrudnionym co czwartej niedzieli wolnej czy też dnia wolnego w zamian za wykonywanie obowiązków w niedzielę bądź święto.

W tym przypadku dobowy wymiar godzin może być wydłużony do 12 godzin. Szczegółowe ustalenia takiego systemu zatrudnienia powinny być zawarte w umowie (najlepiej na część etatu ze względu na ryzyko niemożności przepracowania 40 godzin tygodniowo w trybie weekendowym).

 Do góry